คำถามยอดฮิตเส้นฟอกไต

โดย | บทความเส้นฟอกไต

ฟอกไตด้วยสายที่คอคืออะไร

ตอบ หมายถึงการใช้ท่อพลาสติกเสียบที่บริเวณคอเพื่อเข้าถึงระบบไหลเวียนเลือดในการทำงานของเครื่องฟอกเลือดหรือเครื่อง hemodialysis. โดยทั่วไปท่อพลาสติกนี้จะถูกวางที่หลอดเลือดดำใหญ่ในคอ เช่น หลอดเลือดดำในคอ (jugular vein) หรือบางครั้งอาจใช้หลอดเลือดดำอื่นๆ เช่น หลอดเลือดดำที่ขา (femoral vein) ก็ได้.

การใช้ท่อพลาสติกนี้ในการฟอกเลือดมีจุดประสงค์หลักคือเพื่อ:

  1. การเข้าถึงเลือดได้ง่ายและรวดเร็ว: การใช้ท่อพลาสติกทำให้เลือดสามารถไหลผ่านเครื่องฟอกเลือดได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
  2. ใช้สำหรับผู้ป่วยที่ต้องการการฟอกเลือดระยะสั้นหรือผู้ที่ไม่สามารถทำเส้นฟอกไตถาวรที่แขน ได้: ผู้ป่วยบางรายอาจมีเงื่อนไขทางการแพทย์ที่ทำให้การสร้างเส้นฟอกไตถาวรทำเป็นไปไม่ได้ เช่นร่างกายไม่แข็งแรงพอที่จะผ่าตัดได้

การใช้ท่อพลาสติกสำหรับฟอกเลือดต้องมีการดูแลอย่างระมัดระวังเพื่อป้องกันการติดเชื้อและการอุดตันของท่อ, และโดยปกติแล้วจะใช้เป็นทางเลือกชั่วคราวในขณะที่รอการรักษาทางเลือกอื่นเช่นการทำเส้นถาวร หรือรอการฟื้นตัวของผู้ป่วย

 

ในเชียงใหม่ มีคลินิกหรือโรงพยาบาลที่เชี่ยวชาญในการสร้างเส้นฟอกไตโดยเฉพาะไหม

ตอบ ในเชียงใหม่มีคลินิกเฉพาะทางเส้นฟอกของเราและศูนย์การแพทย์หลายแห่งที่ให้บริการรักษาเส้นเลือดขอดได้ รวมถึงโรงพยาบาลขนาดใหญ่  แต่คลินิกเฉพาะทางของเราให้บริการท่านอย่างรวดเร็ว  เราสามารถตรวจ ให้คำปรึกษา ตรวจพิเศษเช่นอัลตร้าซาวด์ และวางแผนทำการรักษาในวันเดียวได้ และผู้ป่วยถ้าร่างกายแข็งแรงพอสมควรสามารถทำการรักษาได้โดยไม่ต้องนอนพักในโรงพยาบาล  คลินิกของเรายังดูแล ผู้ป่วยหลังการทำเส้นฟอกไตจะติดตามผู้ป่วยสม่ำเสมอ ถ้าเปรียบเหมือนรถยนต์ รถยนต์เราต้องได้รับการดูแลสม่ำเสมอว่า เติมน้ำมันสม่ำเสมอ  เช็คลงยาง เช็คน้ำมันเครื่อง เช่นเดียวกันเส้นฟอกไตเมื่อได้รับการไปใช้ไปแล้วก็มีโอกาสที่จะตีบตัน ดังนั้นการดูแลอย่างต่อเนื่องเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด ที่ทำให้สันฟอกไตอยู่ยืนนานตลอดไป เราจึงนัดผู้ป่วยมาติดตามการรักษา อย่างต่อเนื่อง

ภาพซ้ายแสดงเส้นเลือดขอดที่น่องซ้าย ภาพขวาแสดงเส้นเลือดฝอยที่บริเวณข้อเท้าขวา

แม้เส้นเลือดขอดจะไม่ใช่โรคร้ายแรง แต่ถ้าลุกลามอาจทำให้เกิดแผลเรื้อรัง เลือดออกรุนแรงหรือเส้นเลือดอักเสบได้ การป้องกันตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงสำคัญมาก

5 วิธีป้องกันเส้นเลือดขอดที่บ้าน

  1. ใส่ถุงน่องแรงดัน (Compression Stockings) ถุงน่องเฉพาะโรคสำหรับโรคเส้นเลือดขอด
  • ช่วยบีบหลอดเลือดดำให้เลือดไหลเวียนกลับหัวใจได้ดี
  • ลดอาการปวด บวม และชะลอการลุกลามของเส้นเลือดขอด
  • ควรเลือกชนิดและแรงดันให้เหมาะสมโดยปรึกษาแพทย์

ภาพแสดงการใส่ถุงน่อง

  1. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

การขยับร่างกายช่วยให้กล้ามเนื้อขาทำงานเหมือน “ปั๊มเลือด”
ตัวอย่างการออกกำลังกายง่าย ๆ ที่ทำได้ที่บ้าน:

  • เดินเร็ว (Walking)
  • ยกส้นเท้า (Calf Raises)
  • หมุนข้อเท้า (Ankle Rotations)
  • ปั่นจักรยานในอากาศ (Bicycle Legs)
  1. ยกขาสูงวันละหลายครั้ง
  • การนอนยกขาสูงเหนือระดับหัวใจ 15–30 นาที วันละ 2–3 ครั้ง
  • ช่วยให้เลือดคั่งในหลอดเลือดขาน้อยลง
  • ลดอาการปวดและบวม โดยเฉพาะหลังยืนนาน ๆ
  1. หลีกเลี่ยงการยืนนานหรือนั่งนานเกินไป
  • คนที่ทำงานยืน เช่น พนักงานขาย ครู พยาบาล มีความเสี่ยงสูง
  • ถ้าจำเป็นต้องยืน ควร “ขยับเท้า” หรือ “ก้าวเดินเล็ก ๆ” ทุก 30–60 นาที
  • ถ้านั่งทำงานนาน ควรลุกขึ้นยืดเส้นยืดสายหรือเดินบ้าง
  1. ควบคุมน้ำหนักและลดอาหารเค็ม
  • ภาวะอ้วน เพิ่มแรงดันในหลอดเลือดดำที่ขา ทำให้เสี่ยงเส้นเลือดขอดมากขึ้น
  • ควรกินผัก ผลไม้ ดื่มน้ำเพียงพอ และลดโซเดียม

เมื่อไรควรพบแพทย์?

  • เห็นเส้นเลือดปูดชัดเจนคล้ายเชือกที่ขา
  • มีเส้นฝอยคล้ายใยแมงมุมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ
  • ปวด หนักขา หรือบวมจนรบกวนชีวิตประจำวัน

แพทย์สามารถประเมินและให้การรักษา เช่น การฉีดยา (Sclerotherapy), เลเซอร์รักษาหลอดเลือด (Endovenous Laser) หรือการรักษาแบบไม่ผ่าตัดอื่น ๆ ซึ่งปัจจุบันทำได้สะดวกและปลอดภัย ไม่ต้องผ่าตัด ไม่ต้องดมยา เพียงฉีดยาชาก็สามารถทำได้ ทำให้การรักษาเส้นเลือดขอดปัจจุบัน เป็นการรักษาแบบเดินมาเดินกลับได้เลย

สรุป

การป้องกันเส้นเลือดขอดสามารถเริ่มได้ง่าย ๆ ที่บ้าน ได้แก่

  1. ใส่ถุงน่องแรงดัน
  2. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
  3. ยกขาสูง
  4. หลีกเลี่ยงการยืนนานหรือนั่งนาน
  5. ควบคุมน้ำหนักและลดอาหารเค็ม

แม้ว่าวิธีเหล่านี้จะช่วยป้องกันและบรรเทาอาการได้ แต่ ถ้ามีเส้นเลือดขอดแล้ว เพื่อการรักษาในการกำจัดเส้นเลือดเหล่านี้ถาวร  ควรรีบพบแพทย์ผู้ชำนาญเฉพาะด้านหลอดเลือดเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง